Sứ điệp của Đức Giáo hoàng Lêô XIV mang đến năm cách nhìn mới mẻ về tuổi già, không phải là một đoạn kết, nhưng là một giai đoạn vẫn tràn đầy hy vọng.

Tuổi tác ngày càng cao không phải lúc nào cũng dễ dàng để chia sẻ. Chúng ta mừng sinh nhật, đùa vui về việc mình đang già đi, chúc mừng nhau khi nghỉ hưu, và rồi, gần như chẳng mấy để tâm, ta bắt đầu coi quãng đời xế chiều như thể nó là một đoạn kết dài, hơn là một chương sách vẫn đang được viết tiếp.
Sứ điệp của Đức Giáo hoàng Lêô XIV cho Ngày Thế giới Ông Bà và Người cao tuổi 2026 đã nhẹ nhàng thách thức quan niệm đó. Đúng vậy, ngài khuyến khích người trẻ "khôi phục lại thói quen tốt đẹp là đến thăm ông bà, những thành viên cao tuổi trong gia đình và cả những người không có ai lui tới thăm hỏi". Tuy nhiên, sau đó ngài lại thực hiện một điều khác biệt hơn nhiều: ngài ngưng nói về người cao tuổi và bắt đầu trò chuyện trực tiếp với họ.
Sứ điệp của ngài tràn đầy niềm hy vọng, không phải vì nó phớt lờ thực tế của tuổi già, nhưng vì nó không chấp nhận để những thực tế ấy có tiếng nói cuối cùng. Và dưới đây là năm lời nhắc nhở quan trọng của ngài:
1. Ông bà không hề bị lãng quên
Một trong những nỗi sợ thầm kín khi tuổi tác ngày càng cao là cảm giác mình dần trở nên mờ nhạt trong mắt người khác. Con cái trưởng thành, sự nghiệp khép lại, các mối quan hệ xã hội thu hẹp dần, và đôi khi có vẻ như thể thế giới vẫn cứ tiếp diễn mà không còn cần đến mình nữa.
Đức Giáo hoàng Lêô không hề phủ nhận sự tồn tại của nỗi sợ này. Trên thực tế, ngài còn gọi tên nó khi viết rằng: "Cảm giác đau lòng khi bị lãng quên, thật đáng tiếc, lại được chia sẻ bởi nhiều người, và trong số đó có không ít người cao tuổi."
Rồi ngài trả lời bằng chính lời hứa của Thiên Chúa:
"Ta sẽ không bao giờ quên ngươi."
Những lời này trở thành trọng tâm của toàn bộ sứ điệp.
2. Ông bà còn hơn cả tuổi tác của mình
Một trong những đoạn văn mạnh mẽ nhất trong sứ điệp cũng là một trong những đoạn buồn nhất. Đức Giáo hoàng Lêô nói về những cuộc đời "dường như bị che phủ bởi một bức màn làm mờ đi những nét trên gương mặt và vùi lấp họ vào sự lãng quên", đồng thời cảnh báo rằng "sự độc đáo của mỗi cá nhân có nguy cơ bị giảm thiểu thành số giường bệnh hay một căn bệnh".
Bất cứ ai từng chứng kiến người thân yêu của mình già đi đều sẽ nhận ra mối nguy này. Tuổi tác, bệnh tật hay sự suy yếu có thể dần che mờ đi chính con của họ. Đức Giáo hoàng lặng lẽ phản bác lại cách nhìn nhận ấy. Bởi lẽ, trên hết thảy, người cao tuổi vẫn mãi là những người con của Thiên Chúa.
3. Không bao giờ là quá muộn để bắt đầu lại từ đầu
Chúng ta có khuynh hướng gắn liền những khởi đầu mới với tuổi trẻ: công việc đầu tiên, ngôi nhà đầu tiên, đứa con đầu lòng. Tuy nhiên, theo Đức Giáo hoàng Lêô, đức tin không nhất thiết phải tuân theo trình tự thời gian đó.
Ngài nhận thấy rằng nhiều người bước vào tuổi già "mà chưa từng có một nghiệm đức tin thực sự", trước khi nói thêm rằng giai đoạn sau của cuộc đời "có thể trở thành thời điểm thích hợp để bắt đầu hoặc lấy lại đời sống tâm linh".
Đó là một suy nghĩ mang lại niềm hy vọng lớn lao. Chúng ta thường trải qua phần lớn cuộc đời để tin rằng một số cơ hội đã vuột khỏi tầm tay mình. Đức Giáo hoàng Lêô nhắc nhở chúng ta rằng những lời mời gọi của Thiên Chúa không có hạn sử dụng, và cánh cửa của Ngài chẳng bao giờ khép lại.
4. Đừng sợ sự mong manh
Cuộc sống hiện đại tiêu tốn rất nhiều năng lượng để cố gắng che giấu sự yếu đuối. Chúng ta đề cao sự độc lập, năng suất làm việc và có lối sống bận rộn. Tuy nhiên, tuổi già lại thường nhắc nhở ta rằng chẳng có điều gì trong số đó là mãi mãi. Dù Đức Lêô không đưa ra những câu trả lời dễ dàng, nhưng ngài lại mang đến những lời đầy trấn an:
"Đừng sợ sự mong manh!"
Khi suy ngẫm về cuộc đối thoại giữa Chúa Giêsu và ông Nicôđêmô, ngài thậm chí còn nói về việc được "tái sinh" ngay cả khi đã về già. Đó là một lời nhắc nhở tuyệt vời rằng sự tăng trưởng về mặt tâm linh không chỉ dành riêng cho người trẻ.
5. Những lời cầu nguyện của ông bà vẫn quan trọng…rất nhiều!
Sứ điệp của Đức Giáo hoàng kết thúc theo cách mà nhiều độc giả có thể không ngờ tới. Khi nhìn vào một thế giới đang bị bao trùm bởi chiến tranh và bất ổn, Đức Giáo hoàng Lêô không chỉ đơn thuần kêu gọi người cao tuổi hãy kiên trì. Ngài mời gọi họ cùng ngài tha thiết cầu nguyện cho hòa bình, trước khi cảm ơn họ về những lời cầu nguyện mà họ vẫn hằng dâng lên, đặc biệt là qua Kinh Mân Côi.
Đó là một kết luận thích hợp bởi vì nó để lại cho người cao tuổi điều gì đó quý giá hơn nhiều so với sự cảm thông. Nó để lại cho họ mục đích sống.
Đọc từ đầu đến cuối, Sứ điệp của Đức Giáo hoàng Lêô đã lặng lẽ đảo ngược nhiều giả định của chúng ta về tuổi già. Thay vì mô tả tuổi già như một sự rút lui chậm rãi khỏi cuộc sống, ngài trình bày nó như một thời điểm mà lời hứa của Chúa vẫn còn đó, đức tin vẫn có thể phát triển, và mỗi người vẫn được biết đến, được yêu thương và không bao giờ bị lãng quên.
Tý Linh chuyển ngữ
(theo Cerith Gardiner, Aleteia)
